Hypocrisie

Sanne de Bruin, zondag 26 november 2017

In de discussie over de opening van vliegveld Lelystad komt vaak deze sneer voorbij: “Oh, deze protesteerders gaan zeker zelf nooit met het vliegtuig!”. Hoewel er mensen zijn die uit principe niet vliegen, zoals ikzelf, zal het inderdaad zo zijn dat veel van de tegenstanders zelf ook wel eens in een vliegtuig zitten (of hebben gezeten).

Bovengenoemde opmerking is bedoeld om het protest te delegitimiseren. Men vindt het hypocriet: je mag niet protesteren als je er zelf gebruik van maakt. Zo zou je ook niet mogen protesteren tegen een snelweg in een natuurgebied als je zelf autorijdt, of protesteren tegen megastallen als je zelf vlees eet.

De echte hypocrisie zit hem er echter in dat mensen die deze sneer maken, ermee willen zeggen dat mensen die idealen hebben puurder dan puur moeten zijn. Anders mogen ze dat ideaal niet uitdragen. Alsof de grootste morele fout hier is dat mensen zich niet altijd houden aan hun idealen, in plaats van dat er mensen zijn die gewoon geen idealen hebben het niet eens proberen. Het is een vorm van “what-about-ism”, en bovendien een ad hominem (specifieke vorm: de ‘jij-bak’). Dit zou betekenen dat niemand ooit een idealistische verbetering mag voorstellen: in een globalistische wereld als de onze is het heel moeilijk om 100% volgens je idealen te leven. De enige manier om dat te doen is je terugtrekken in een hutje op de hei.

Ja, ik vind wel dat je als persoon alles zou moeten doen wat je kunt doen. En “wat je kunt” gaat wat mij betreft wat verder dan hoe veel mensen het opvatten. Je kunt namelijk prima overleven zonder vlees, zonder vliegen, en met minimaal autogebruik. Het kost je alleen tijd en energie. Echter, het hebben van idealen gaat niet over jou als individu. Het gaat over hoe wij vinden dat de wereld eruit zou moeten zien; hoe wij ons collectief zouden moeten gedragen.

Er is daarom niets onoverkomelijk hypocriets aan als jij af en toe vliegt, maar toch vindt dat het totaal aan vluchten naar beneden moet vanwege (bijvoorbeeld) klimaatverandering. Bedenk maar: ik kan in mijn eentje het totaal aantal vluchten maar heel weinig naar beneden bijstellen; ik kan niet een negatief aantal vluchten per jaar maken. Wat we collectief afspreken heeft veel meer impact dan mijn individuele gedrag. Bovendien is het toegestaan om je leven te beteren: misschien heb je ooit veel gevlogen, maar zie je nu in dat het anders moet. Dat is niet hypocriet, dat is voortschrijdend inzicht.